Regelmatig hoor ik dat mannen en vrouwen die zich herkennen in het autisme verzeild raken in conflicten. Of het nu op het werk is met je baas of collega. Of thuis met je partner, kinderen of vrienden. We praten er niet graag over, maar kijk eens naar je eigen leven. Gaat er weleens een dag voorbij dat er geen klein conflictje is?

Bijna iedereen heeft weleens een conflict maar ik denk dat, als er sprake van autisme is, conflicten vaker voorkomen. Hoe kan het ook als je niet altijd op dezelfde golflengte zit. Als je het lastig vindt om lichaamstaal te begrijpen. Dat je het daardoor moeilijk vindt om de ander te begrijpen. Mensen zijn geneigd hun bedoelingen te verhullen, dingen anders te zeggen dan ze bedoelen. En dan gaan ze er ook nog vanuit dat je begrijpt wat er bedoeld wordt. Ergerlijk! Nee, dan kun je maar beter zeggen waar het op staat, duidelijk je mening rechttoe rechtaan verkondigen. Of toch niet?

Voordat je het weet wordt een onenigheid een ruzie. Je merkt dat je je harder opstelt ten opzichte van de ander. Je krijgt welles-nietes spelletjes, je emoties gaan de boventoon voeren. En dan wil je op een gegeven moment niet meer naar de ander luisteren. Jij bent toch zeker degene die gelijk heeft?!

Dit vind ik een uitstekende omschrijving van een conflict: ‘Een conflict is een botsing tussen waarheden die niet in één verhaal passen.’ (citaat Marijke Lingsma)

’t Is tenslotte vaak jouw waarheid ten opzichte van de ander zijn waarheid? Het gaat vaak over onderwerpen die je na aan het hart liggen. En waar je emoties bij betrokken zijn daar kunnen ook veel dingen mis gaan. In emotie zeg je vaak dingen waar je achteraf spijt van hebt. Te snel, te stellig of te zwart-wit. Heb jij dan het lef om je excuses aan te bieden? Of misschien heb je het wel helemaal niet door dat je iemand hebt gekwetst en begrijp je helemaal niet hoe het conflict tot stand is gekomen.

Ik noem een paar veelgemaakte fouten bij conflicten:


Eerlijkheid is een mooie kwaliteit
van mensen met autisme. Bijvoorbeeld: je bent het ergens niet mee eens, je hebt ander ideeën die ook nog eens veel beter zijn. Een bepaalde werkmethode, een opdracht die je moet uitvoeren. Je zegt het eerlijk, recht voor zijn raap. Of je verteld ze weleens eventjes hoe jij er over denkt. Maar dat accepteert niet iedereen. Ook al is het in je hoofd de waarheid, en duurt eerlijkheid het langst, je kunt niet altijd alles eerlijk vertellen. We vinden het prettig als de relatie met de ander goed blijft. Dat voorkomt een hoop narigheid. Daarvoor moet je aansluiten bij de ander, afstemmen en dan kan nuancering nodig zijn, net andere bewoordingen waardoor het beter klinkt.

Welles-nietes spelletjes zijn ook zo fijn. Je bent het niet met de ander eens en blijft op je standpunt. Jouw standpunt is het allerbelangrijkst, de relatie met de ander verdwijnt uit beeld. Voordat je het weet ben je betrokken in een kinderachtige discussie waarom jij vindt dat het wel zo is en de ander vindt dat het niet zo is. Op dit manier discussiëren kunnen mensen met autisme heel goed. Pubers kunnen dit vaak heel goed. Daardoor leren ze onderhandelen, hun eigen mening vorm te geven. Maar als je de 20 gepasseerd bent en je hebt nog steeds welles-nietes gesprekken, vraag je dan eens af waarom het zo belangrijk voor jou is om gelijk te hebben. Dat is niet de manier om uit een conflict te komen. Sterker nog, zo laait het conflict alleen maar verder op.

Je niets voorstellen bij het standpunt en belang van de ander. Vanuit jezelf denken is normaal. Jij neemt de wereld op een bepaalde manier waar. Een ander kan de wereld heel anders waarnemen. Wat jij hebt meegemaakt is niet wat de ander heeft meegemaakt op dezelfde manier en vice versa. Maar ook als je autisme hebt kun je nadenken over wat het standpunt van een ander kan zijn, of welke belangen iemand kan hebben. Op basis van je denkvermogen ben je toch vaak tot meer in staat dan je denkt. Je moet het alleen wel doen. Als het ware gaan helikopteren en objectief bekijken wat het standpunt van de ander kan zijn. Welk belang heeft hij of zij? En waarom? En hoe past dat ten opzichte van die van mij? Waar vinden we ons gezamenlijke belang?

We kunnen ook geneigd zijn om conflicten te negeren in de hoop dat ze vanzelf verdwijnen. Soms helpt het, maar helaas werkt dat meestal niet zo. Ben jij ook een bang voor conflicten? Ik denk veel mensen wel juist omdat het ook zoveel kapot kan maken. Je doet je best om het te voorkomen. Maar conflicten kunnen juist heel productief en helpend zijn. Het maakt duidelijk waar je grenzen liggen, hoe je over bepaalde zaken denkt, waar je belang bij hebt, het schut je soms wakker. Het leert je dus een heleboel. Over jezelf en ook over de ander. Interessant is het. Hoe werken conflicten bij jou? Welke patronen herken je als je terugkijkt in je leven? Welk gedrag heb je meestal? Wat voel je dan? Wat waren de effecten? En wat leer je ervan? Welke rode draad kun je herkennen?

Omdat iedereen met enige regelmaat met conflicten te maken heeft geef ik je tot slot nog een paar tips:

–       Wees nieuwsgierig naar het standpunt van de ander.

–       Sta geen vaagheid toe, maar vraag door op wat de ander bedoeld.

–       Vat samen wat de ander zegt om te checken of je het goed begrepen hebt.

–       Blijf rustig en praat niet te snel.

–       Stel vragen in plaats van je mening te verkondigen.

–       Ga uit van het positieve, wat wil de ander wel.

–       Respecteer iemand, ook al heeft hij/zij een andere mening.

–       Zoek naar gemeenschappelijke belangen.

–       Zoek naar oplossingen die in beider belang zijn.

–       Maak concrete afspraken.

Veel succes!