Woorden als authenticiteit, persoonlijke ontwikkeling, zelfverwezenlijking…

Soms kan dit nare gevoelens bij je oproepen. Meer jezelf zijn. Wat is het gevolg als je meer jezelf bent? Wat is het gevolg als je jezelf bent als je autisme hebt?

Als we net geboren zijn, zijn we nog puur. Maar naarmate we ouder worden wordt onze persoonlijkheid steeds verder gevormd. Niet alleen door wat we van nature zijn, wat we in onze genen hebben mee gekregen. Door onze ervaringen en door schade en schande worden we wijs. Waarderingen, beloningen en straffen, het vormt ons. Willen we bijvoorbeeld niet gekwetst worden dan gaan we bepaald gedrag vertonen om dit te voorkomen. Je zegt de dingen, doet de dingen die kwetsingen zo veel mogelijk voorkomen. Dit proces gaat geleidelijk, je hebt er vaak niet zo veel erg in.

Als je je in autisme herkent heb je vaak al van alles meegemaakt. Pesterijen, eenzaamheid, allerlei miscommunicaties, relaties die stuklopen, noem maar op. Hoe ging het bij jou? Voelde jij je beter als je ‘gewoon’ jezelf was? Niet gehinderd door allerlei opgelegd wenselijk gedrag? Het steeds proberen te voldoen aan regels en verwachtingen die met vaagheid omringd waren?

Thuis kun je over het algemeen jezelf zijn. Lekker de dingen doen die je wilt, op de manier die je prettig vindt. Je hoeft minder na te denken over hoe je dingen doet of zegt. Wie wil er nou niet gewoon lekker zichzelf zijn? Maar dan komen de vragen en opmerkingen. Tsja, ik ben niet alleen thuis. Mijn partner en kinderen willen ook graag dat het gezellig is in huis en hebben zo ook hun wensen en behoeften. Mijn omgeving accepteert het niet als ik mijzelf ben, rechttoe rechtaan, precies, protesterend tegen onverwachte veranderingen.

Heel wat mannen en vrouwen met autisme zijn heel goed in zich aanpassen, wist je dat? Ik denk wel eens dat als je autisme hebt, de drang en wil om zich aan te passen bijzonder groot is. Om je een voorbeeld te noemen: Mijn partner vindt dat ik maar wat meer met vrienden moet gaan doen. Zelf heb ik er geen behoefte aan. Om haar tevreden te stellen doe ik dat dan maar.’ Of: ‘Ik merk dat ik niet goed met mijn collega’s om kan gaan dan moet ik maar een communicatietraining of sociale vaardigheidstraining volgen. Het zal wel aan mij liggen… en dus moet ik er maar wat aan doen.’

Tegelijk kan het wrevel oproepen. Waarom moet het altijd van mij komen? Zien anderen dan niet dat het mij zoveel moeite kost en dat ik zo hard mijn best doe, maar dat het gewoon niet lukt?!

Ik merk dat dit een groot dilemma is voor velen. Aan de ene kant jezelf willen zijn met al je mooie en minder mooie kanten en aan de andere kant op een goede manier met de uitdagingen in je leven om kunnen gaan. Of dat nu je gezin is, je werk of andere uitdagingen die op je pad komen.

Met persoonlijke ontwikkeling leer je op een gebalanceerde manier omgaan met de uitdagingen in je leven. Daarvoor moet je weten wie je bent, waar je goed in bent, maar ook wat je moeilijk vindt, welke beperkingen je hebt. Dingen doen waar je niet goed in bent en die je niet leuk vindt, daar wordt je niet-productief en ineffectief van. Het frustreert je, maakt je vermoeider en geeft stress. Doe je daarentegen de dingen waar je goed in bent dan ben je juist effectief en voel je je prettiger. Je bent dan meer jezelf, het kost je minder energie, geeft je ruimte en vrijheid om leuke dingen te doen. Je gaat meer floreren.

Naarmate je ouder wordt kan dat veranderen. Je ontwikkeld je voortdurend, het is een levenslang proces. En steeds komen er weer nieuwe uitdagingen op je pad waar je mee moet dealen.

En dat niet alleen. Het is ook wel eens goed om te onderzoeken welke patronen je jezelf hebt aangewend en of die je ook helpen bij dat wat je wilt bereiken. Misschien heb je wel een kader nodig, heb je behoefte aan een stappenplan hoe je problemen op kunt lossen. Heb je een richting nodig zodat je weer focus hebt. Dan kun je je weer wat zekerder voelen.

Maar stel nou dat je in de uitdagingen die op je pad komen, je zo veel mogelijk jezelf kunt zijn. Dan kost het je minder inspanning en energie. En de dingen die je niet lukken kun je met aandacht en inspanning ontwikkelen. En als dat geen optie is, hoe kun je dan anderen inschakelen om jou te kunnen helpen. Dit kan voor iedereen anders zijn. Het leven is tenslotte toch steeds weer zoeken naar jouw persoonlijke balans.